Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Trong dòng chảy lịch sử hào hùng của dân tộc, có những nhân vật vừa là biểu tượng của trí tuệ, vừa là niềm tự hào của quê hương. Mạc Đĩnh Chi, danh nhân nổi tiếng từ đất Hải Dương, không chỉ là một tiến sĩ đỗ cao thời nhà Trần mà còn để lại dấu ấn sâu đậm qua tài năng và đức độ. Câu chuyện về ông không chỉ là trang sử sáng ngời mà còn là nguồn cảm hứng cho bao thế hệ. Hãy cùng tìm hiểu hành trình và những giá trị bền vững từ cuộc đời vị anh hùng văn hóa ấy.
Mạc Đĩnh Chi
Mạc Đĩnh Chi (1272–1346), tự Tiết Phu, hiệu Tích Am, là vị Trạng nguyên nổi tiếng thời Trần, quê ở Lũng Động, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Năm 1304, ông đỗ đầu trong khoa thi Thái học sinh dưới triều vua Trần Anh Tông, trở thành tấm gương vượt khó trong học tập nhờ tinh thần hiếu học và nghị lực phi thường từ thuở nhỏ.
Dù có tướng mạo xấu, thân hình lùn, da đen, mũi tẹt, trán dô, Mạc Đĩnh Chi không ngừng rèn luyện trí tuệ. Ông được biết đến là nhà ngoại giao tài ba, từng làm rạng danh Đại Việt trước hoàng đế nhà Nguyên bằng bản lĩnh và trí tuệ sắc bén, thể hiện khí phách dân tộc trong các sứ mệnh đối ngoại đầy cam go.
Là quan đại thần thanh liêm, ông từng dâng sớ xin về hưu vào khoảng năm Khai Hựu thứ mười triều Hiến Tông (1339). Cuộc đời ông gắn liền với sự nghiệp tu sửa chùa Dâu, xây dựng chùa 100 gian, tháp chín tầng và cầu chín nhịp, góp phần bảo tồn di sản văn hóa – tôn giáo quan trọng ở Bắc Ninh ngày nay.
Lễ kỷ niệm 680 năm ngày mất của Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi được tổ chức tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, khẳng định vai trò của ông trong nền giáo dục và tư tưởng Nho học Việt Nam. Tấm gương hiếu học, vượt nghèo, sống liêm khiết của ông vẫn được tôn vinh qua nhiều thế hệ.
Hải Dương
Hải Dương nằm ở trung tâm đồng bằng sông Hồng, thuộc tam giác kinh tế trọng điểm phía Bắc gồm Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh. Phía Bắc giáp Bắc Giang, Đông giáp Quảng Ninh và Hải Phòng, Tây giáp Bắc Ninh và Hưng Yên, Nam giáp Thái Bình. Với tổng diện tích 1.668,3 km², tỉnh có vị trí chiến lược trong phát triển kinh tế – giao thông vùng.
Tỉnh Hải Dương chính thức bị giải thể từ ngày 12/6/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15 của Quốc hội khóa XV. Toàn bộ diện tích và dân số 1.956.888 người (số liệu 2023) sẽ sáp nhập vào thành phố Hải Phòng, hình thành đơn vị hành chính mới mang tên TP Hải Phòng. Thành phố Hải Dương trước đây sẽ được sắp xếp lại thành các phường như Hải Dương, Lê Thanh Nghị, Việt Hòa, Thành Đông…
Hải Dương từng là tỉnh có nhiều di tích lịch sử văn hóa được xếp hạng hàng đầu cả nước, với tiềm năng du lịch lớn từ cảnh quan thiên nhiên đến làng nghề truyền thống. Tỉnh tập trung phát triển du lịch thông minh, xây dựng sản phẩm chất lượng cao, đa dạng hóa dịch vụ. Sau sáp nhập, du lịch Hải Dương sẽ hòa quyện cùng lợi thế ẩm thực và biển đảo của Hải Phòng.
Đơn vị hành chính tỉnh Hải Dương bao gồm 2 thành phố, 1 thị xã và 9 huyện trước khi sáp nhập. Phía Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 59/NQ-CP về việc xác định địa giới hành chính giữa Hải Dương và TP Hải Phòng tại khu vực Nông trường Quý Cao. Từ ngày 1/7/2025, cái tên Hải Dương chính thức không còn là đơn vị hành chính cấp tỉnh.
Tiến Sĩ Mạc Đĩnh Chi
Mạc Đĩnh Chi, đỗ Trạng nguyên năm 1304 dưới triều Trần, là một trong những danh nhân tiêu biểu thời nhà Trần. Dù tướng mạo không đẹp, thân hình lùn, da đen, mũi tẹt, nhưng ông nổi tiếng thông minh, học giỏi từ nhỏ. Quê ông ở Lũng Động, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương, nơi hiện nay còn lưu giữ di tích tưởng niệm ông.
Từ nhỏ, Mạc Đĩnh Chi đã thể hiện tinh thần hiếu học phi thường. Không có đèn dầu để học, ông bắt đom đóm bỏ vào vỏ trứng làm đèn, đứng ngoài lớp nghe thầy giảng. Nhờ chăm chỉ và trí nhớ tốt, học đâu nhớ đó, ông nhanh chóng nổi tiếng là thần đồng, là tấm gương vượt khó trong học tập cho bao thế hệ.
Là người uyên thâm, ứng đối mẫn tiệp, Mạc Đĩnh Chi hai lần đi sứ sang nhà Nguyên, thể hiện bản lĩnh ngoại giao sắc sảo. Trong một lần đến cửa khẩu muộn, ông đối đáp thành công câu đối do viên quan canh ải thả từ lầu cao, khiến đối phương phải nể phục và mở cửa. Sự kiện này góp phần tạo nên danh xưng “Lưỡng quốc Trạng nguyên”.
Mạc Đĩnh Chi còn được biết đến với bài phú “Ngọc tỉnh liên phú”, thể hiện tài năng văn chương xuất sắc. Ông làm quan đến chức Tả bộc xạ, được sử sách ghi nhận là danh thần nhà Trần. Lễ tưởng niệm 678 năm ngày mất của ông (1346–2024) được tổ chức tại đền Long Động, Nam Sách, Hải Dương, khẳng định vai trò lịch sử và tầm ảnh hưởng lâu dài.
Lịch Sử Mạc Đĩnh Chi
Mạc Đĩnh Chi sinh năm 1272 tại làng Lũng Động, huyện Nam Sách, nay thuộc tỉnh Hải Dương, là một danh nhân văn hóa tiêu biểu thời Trần. Ông đỗ Trạng nguyên khoa thi Thái học sinh năm 1304 dưới thời vua Trần Anh Tông, trở thành nhân tài kiệt xuất trong lịch sử khoa bảng Việt Nam. Dù xuất thân nghèo khó, mồ côi cha từ nhỏ, sống bằng nghề hái củi cùng mẹ, ông vẫn nỗ lực học tập và vươn lên đỗ đạt.
Tài năng và trí tuệ của Mạc Đĩnh Chi được công nhận rộng rãi khi ông hai lần làm sứ thần sang nhà Nguyên, Trung Quốc. Với lối ứng xử khôn khéo, lời lẽ sắc bén, ông khiến hoàng đế Nguyên phải nể phục, từ đó giành lại thể diện cho Đại Việt. Chính vì tài năng nổi bật cả trong nước và ngoài nước, ông được suy tôn là “Lưỡng quốc Trạng nguyên” – vị trạng nguyên được hai nước thừa nhận.
Ngoài vai trò là nhà ngoại giao, Mạc Đĩnh Chi còn là vị quan thanh liêm, thẳng thắn và được triều đình trọng dụng. Khoảng năm 1339, dưới triều vua Trần Hiến Tông, ông dâng sớ xin về hưu. Vua thương tiếc ông là bậc đại thần tiết kiệm, trung chính nên tiếc nuối nhưng vẫn cho phép. Cuộc đời ông là biểu tượng của người trí thức vừa có tài, vừa có đức, sống gương mẫu và cống hiến trọn đời cho đất nước.
Mạc Đĩnh Chi còn để lại dấu ấn qua các công trình văn hóa như việc tu sửa chùa Dâu, xây dựng chùa 100 gian, tháp chín tầng và cầu chín nhịp. Những công trình này không chỉ thể hiện lòng hiếu đạo, tín ngưỡng mà còn khẳng định vai trò của ông trong việc phát triển văn hóa, tôn giáo thời Trần. Di sản tinh thần và hành động của ông tiếp tục được ghi nhận, tôn vinh đến ngày nay như một biểu tượng của trí tuệ và khí phách dân tộc.
Cuộc đời và sự nghiệp của Mạc Đĩnh Chi là minh chứng sống động cho sức mạnh của tri thức và lòng trung kiên với dân tộc. Từ một tiến sĩ tài năng đến biểu tượng văn hóa của Hải Dương, ông đã viết nên những trang sử vẻ vang bằng trí tuệ và nhân cách. Những giá trị ấy vẫn còn vang vọng đến hôm nay, nhắc nhở mỗi người trân trọng học vấn, gìn giữ truyền thống và noi gương các danh nhân để xây dựng đất nước ngày càng phát triển, vững mạnh.
